Làng Xưa

2005 là năm Ất Dậu. 60 năm trước, năm Ất Dậu (1945) chỉ trong bốn tháng, đồng bằng Bắc Bộ chết đói 2 triệu người; tỉnh Thái Bình 28 vạn; làng Hạ của tôi, chết trên 500, hơn 200 là trẻ em.

Năm ấy tôi là “thằng Buồm”, có bố mẹ, chú bác và những người ruột thịt phải chết chóc, đói khổ như truyện đã kể.

Chết đói là cái chết từ từ. Nhìn thấy nó mà không trốn tránh được. Mỗi ngày nó gặm nhấm da thịt ta một chút, đày ải giày vò “con tì con vị” ta một chút. Bên cạnh đó, cái chết và sự cơ cực của người thân yêu ruột thịt diễn ra trước mắt, ngay trong nhà ta hằng ngày, như những lưỡi dao cắt khía thêm tim gan, khiến ta chóng rụi gục xuống.

Thảm họa to lớn như vậy, nhưng hình như chưa có một tập sách được viết, một tượng đài được dụng lên để người đời thấy và ghi nhớ. Duy nhất ở Viện Bảo tàng có lưu trữ một tấm ảnh của nghệ sĩ Võ An Ninh chụp hai em bé gần chết đói, ngồi co ro bên “cột lô mếch” số 2, trên quốc lộ 10 từ thị xã Thái Bình đi Tân Đệ.

Truyện tôi viết chỉ nói được đôi điều ở làng nhỏ của Thái Bình trong keo đói khát ấy. Mong muốn tập sách được đến tay một số bạn đọc, trong đó có các cháu nhỏ. Nhiều cháu thuộc lòng các truyện: thần Héc-quyn, AliBaBa và 40 tên cướp, Đôrêmon… nhưng có thể chưa thấu hiểu chuyện dân ta sống cơ cực và chết đói năm Ất Dậu (1945), khi đất nước còn chìm trong chế độ phong kiến, thực dân; để biết ơn cuộc sống ấm no, hạnh phúc đang được hưởng, biết quý trọng nâng niu bát cơm ăn, tấm áo mặc do mồ hôi công sức lao động làm ra…

Thế giới quanh ta ngày nay vẫn còn những vùng đất, những quốc gia bị đói khát, những trẻ em gầy guộc lang thang đi xin ăn và đi bới những đống rác kiếm sống.

Viết lại câu chuyện bi thương này, tôi chỉ cầu mong đất nước mình mãi mãi mạnh giàu, mọi người và các cháu luôn sống đủ đầy, hạnh phúc.