Lưỡi gươm tẩm độc: Phê phán về chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc đương đại

Sự hưng khởi của quốc gia dân tộc là một phần của lịch sử nhân loại hiện đại, chủ nghĩa dân tộc cũng là một phần quan trọng tổ hợp nên tính hiện đại. Nói đến chủ nghĩa dân tộc, thường được gọi là "thanh gươm hai lưỡi thiện và ác". Giống như hai mặt vốn có của tính hiện đại gồm thế tục hóa, lí tính hoá, chủ nghĩa dân tộc cũng là một thanh gươm hai lưỡi, nó có thể khích lệ sự độc lập của quốc gia dân tộc trong việc các dân tộc thách thức bá quyền của đại đế quốc, đưa tới trật tự quan hệ quốc tế ưu tiên chủ quyền; Nó cũng có thể kích động lan tràn chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa quân phiệt, các loại chủ nghĩa cơ yếu tôn giáo v à chủ nghĩa khủng bố khi bành trướng dân tộc thách thức trật tự thế giới, dẫn tới sự dẫm đạp những nguyên tắc nhân quyền phổ quát nhân loại của chủ nghĩa chủ quyền hẹp hòi. Chính là sự bành trướng vô hạn của tính hiện đại này đã đem chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa phân biệt chủng tộc trở thành công cụ chính trị hữu hiệu của chủ nghĩa toàn trị.

Tuy vậy, với góc nhìn của tôi, trong mọi giai đoạn lịch sử và môi trường quốc tế thì chủ nghĩa dân tộc không hoàn toàn đều là "thanh gươm hai lưỡi". Chủ nghĩa dân tộc với thanh gươm hai lưỡi tốt và xấu, chủ yếu thích hợp với thời đại thực dân khi chủ nghĩa dân tộc mới ra đời, sự phản kháng của nhân dân thuộc địa chống lại bá quyền thực dân, vừa là cuộc đầu tranh giành độc lập dân tộc, càng là đầu tranh giành lấy tự do cho người dân. Ngược lại khi những nguy cơ từ bên ngoài về cơ bản mất đi và bước vào thời đại hòa bình, đặc biệt là dưới hoàn cảnh thời đại hòa bình hậu thực dân Chiến tranh lạnh, khi xu hướng quốc tế chủ đạo là đi về phía tự do dân chủ, chủ nghĩa dân tộc luôn là cố động đi về hướng ngược lại. Đặc biệt là chủ nghĩa dân tộc được kích động bởi chính quyền độc tài, ngay cả "thanh gươm hai lưỡi" cũng không phải, mà nó chỉ là lưỡi kiếm tẩm độc và nơi trú ẩn cuối cùng cho lưu manh. Chủ nghĩa dân tộc độc tài là công cụ ý thức hệ đế các chính trị gia mưu đoạt quyền lực, cũng là tiêu chí đánh dấu một dân tộc với tâm trí chưa thành thục rơi vào vực sâu mông muội.