VÕ TRƯỜNG TOẢN

Cụ Võ Trường Toản người tỉnh Gia Định, huyện Bình Dương.

Khi Tây Sơn dấy binh, cụ ở ẩn dạy học. Nhiều danh thần triều Gia Long như Ngô Tùng Châu, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh đều là học trò của cụ. Hơn nữa, chính cụ đã gây nên cái học phong sĩ khí cho những thế hệ sau tốt đẹp.

Từ những học trò đỗ cao, quan sang, cho đến những người như Nguyễn Đình Chiểu, Huỳnh Mẫn Đạt, Phan Văn Trị sở dĩ giữ tròn tiết tháo cơn nước nhà bị xâm lăng đều là người có chịu ảnh hưởng của cụ.

Trong lúc chúa Nguyễn Phúc Ánh chống Tây Sơn, khắc phục được Gia Định rồi, thường triệu cụ Võ Võ đến hàn luận việc nước. Chúa Nguyễn muốn phong quan tước cho cụ, cụ nhất định chối từ, chỉ chuyên đào tạo luyện tinh thần đoàn hậu tấn. Chúa Nguyễn rất khen và tiếc không được dùng tài cụ.

Năm Nhâm ti 1792, cụ mất tại làng Hoà Hưng. Chúa Nguyễn truy tặng huy hiệu “Gia Định xử sĩ Sùng đức Võ tiên sinh”, lấy hiệu ấy khắc vào mộ chí…”